Lekker!

Het moet mij van het hart dat Jan ’t Hart in wijzer mij op dit spoor heeft gebracht. Nu heeft de man iets met taal en ook taal mag zich verheugen in mijn belangstelling. Niet dat ik me geregeld van de wijs laat brengen, maar het volgende stuk is van zijn hand. wanneer ik dat integraal naar voren breng zal het hooguit een enkeling zijn die zich de moeite getroost om van zijn woorden kennis te gaan nemen. Want waar gaat het over?

Het DUIZENDDINGENDOEKJESWOORD!

Een Kosovaar noemde het woord ‘lekker’ het zout en peper van de Nederlandse taal. Oftewel: het kan te pas en te onpas worden gebruikt. Lekker woord, dat lekker. Lekker is het duizenddingendoekjeswoord van het Nederlands. Welk ander woord combineert moeiteloos met zelfstandige naamwoorden (lekker hapje), werkwoorden (lekker wandelen), bijvoeglijke naamwoorden (lekker warm)? Met lekker kun je alle kanten op.
En lekker sluit naadloos aan bij het thema van de Boekenweek: ‘Mijn generatie’. Lekker overbrugt moeiteloos alle generaties. Waar veel (stop)woorden naar verloop van tijd in ongenade raken overtreft lekker de sprong naar nieuwe generaties, maar krijgt het vaak net een andere betekenis. Generatie X bijvoorbeeld gebruikt lekker graag met een zuchtje cynisme. ‘Lekker belangrijk’, is geen typering van iets dat je moet weten, eerder een nette manier om te zeggen dat iets de spreker geen zier interesseert. ‘Lekker dan’, klinkt nog een toontje lager op de toonladder van diep zuchten. En ‘lekker bezig’, kan een compliment zijn, maar met een andere intonatie een genadeloze afstraffing.

Bij millennials werd ‘lekker’ vriendelijker. ‘Lekker hoor’, werd een sympathieke uitdrukking, een hart onder de riem, een welgemeende steun, bruikbaar bij een goed bord pasta, bij een in elkaar geknutseld bijzettafeltje, maar vooral bij een klein behaald succes. ‘Lekker gewerkt’ werd een veelgebruikte woordcombinatie in menig kantoor. Bij Generatie Z is lekker onbestemder geworden. ‘Lekker man’ is oprecht een compliment zonder bijbedoelingen, net als ‘lekker bezig pik’.

Maar iconisch werd het woord in de jaren tachtig door Petje Pitamientje in de Calvé-reclame en het drukt precies uit wat lekker is: ‘Ik vind het gewoon lekker’.

Kijk, dat vind ik de moeite waard om dit met anderen te gaan delen. Want samen delen is het geheel der dingen!