Zelfredzaam tot in de dood / Rene Diekstra

Door 22 augustus 2011

Een koe graast gras. Een kip legt een ei. En de mens? Die tikt een eitje en neemt daar automatisch een glas melk bij. Staat nog even stil bij Joris driepinter, doet een plas en kijkt niet verder dan de neus lang is. Zo onstuimig kan het leven zijn. Juist die onstuimigheid wil ik gaan doorbreken. Met een tekst van René Diekstra. Want die tekst intrigeert. Zelfredzaamheid. De redzaamheid van de mens tot aan zijn eigen einde. Simpelweg tot in de dood. Opdat de regie tot datzelfde einde kan gaan plaatsvinden. Waar je het begin niet in de hand hebt, laat staan dat je enig besef hebt welk het uitverkoren zaadje zal gaan worden, zou het einde in eigen hand dienen plaats te vinden. Het is namelijk niet eenieder gegeven plotseling door de dood te worden overvallen. Juist dan zal Hein overuren moeten schrijven. De vraag waar hij zijn declaratie dan dient in te leveren, blijft de vraag.

ZELFREDZAAMHEID tot in de dood

Als het al toeval is, dan blijf ik het wel erg toevallig vinden dat mijn twee geestelijke vaders allebei op een zelfgekozen moment zijn gestorven. De een, professor Nico Speijer, maakt, ernstig ziek, zelf een einde aan zijn leven. De ander, professor Jan Dijkhuis, eveneens ernstig ziek en lichamelijk op, vroeg en kreeg euthanasie. Bij beiden was ik tot het laatste moment emotioneel betrokken. Een betrokkenheid die niet met hun dood is opgehouden. Aan Nico Speijer, hij doodde zichzelf in 1981, denk ik nog met regelmaat en met altijd weer een opwelling van verdriet terug. Aan Jan Dijkhuis, hij liet zichzelf onlangs doden, denk ik in deze dagen heftig vaak. Een deel van die gedachten gaan over hoe ze geleefd hebben en wat we samen beleefd hebben. Een ander deel gaat over hoe ze gestorven zijn en hoe ik die laatste weken, dagen, uren met hen heb ervaren. Leermeesters als ze waren, waren ze in leven en werk voorbeelden. Is hun wijze van sterven ook een voorbeeld?

Ik vind het lastig op die vraag een integer antwoord te geven. Zeker is dat ze gestorven zijn zoals ze geleefd hebben. Beiden waren sterke, productieve mannen, die zoveel mogelijk zelf aan de knoppen van hun levensloop wilden draaien. Zelfbepaling en zelfredzaamheid waren belangrijke doelen voor hen. Die doelen hebben ze ook in het uur en de manier van hun dood voor ogen gehouden.

Je kunt ook te laat doodgaan”, zei Spijer mij eens in de tijd dat hij nog gezond was en we samen schreven aan een boek dat kort voor zijn dood gepubliceerd werd onder de titel ‘Hulp bij zelfdoding een studie van problemen rondom hulpverlening bij de zelf gewilde dood.’

Spijer heeft in zekere zin zelfs over zijn graf heen geregeerd. Want juist door zijn zelfdoding kwam het boek zodanig in de belangstelling te staan, dat het uitgangspunt werd voor de huidige wet- en regelgeving ten aanzien van hulp bij zelfdoding en euthanasie.

 

Ik denk dat ik er voor vandaag mee stop. Want deze woorden van Diekstra vragen als het ware een bezinning. Het bekende nachtje erover slapen is, wat mij betreft, niet zo erg ver weg. Want het gaat ons allen aan. Het verhaal van de sterfelijkheid of het verhaal van de levende doden, als voorbeeld valt te denken aan mensen met een psychiatrische achtergrond, heeft ook mij ooit beziggehouden. Mijn werkstuk kreeg ooit de titel ‘Tussen Scylla en Charybdis’ en het was in de jaren negentig een onderwerp waar heel weinig informatie over te vinden was. Nu, met Voltooid Leven in mijn achterhoofd, een toename van de bevolkingsaantallen en het gehannes rondom het verlengen van de pensioengerechtigde leeftijd, lijkt het mij juist nu opportuun bij deze overwegingen stil te staan.

Waar zelfbeschikkingsrecht de hulpverlening naar de zijkant dirigeerde, kan het haast niet ander dan dat elementen van de SF-film ‘Soilent Green’ opgang zullen gaan maken. Elementen, die doorwrocht dienen te zijn. Want moord dient uitgesloten te worden. Het maakt de pil van Drion toch weer actueel. Het lijkt mij dan ook een voorrecht op mijn 65ste in de gelegenheid te worden gesteld om juist die pil in ontvangst te nemen. Maar waarschijnlijk heeft dit veel weg van Utopia.

 

Zonder een Utopia valt ook weinig hoop te koesteren. Dus doe ik het liever met…

Tags: , ,

Dit bericht was geplaatst op maandag, 22 augustus 2011 om 21:06 en opgeslagen in Overigen. Je kunt reacties op deze vermelding volgen via RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achterlaten, of trackback vanaf je eigen site.

Laat een reactie achter

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.