welHELla

De geboorte van de dood. Een nogal schrijnende, bizarre titel. Een grotere tegenstelling lijkt uitgesloten. Maar het is dan ook een kunstuiting, zichtbaar gemaakt in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Van de hand van de overleden Franse kunstenaar Jean Tinguely onder de noemer Machinespektakel. Spectaculair, wanneer je in ogenschouw neemt dat je oog in oog komt te staan in een duistere zaal, waar om de zoveel tijd machines in beweging worden gebracht. Aangelicht alsof de hel zich openbaart, de schijn van het leven door weggegooide en afgeschreven gebruiksvoorwerpen niet alleen illusies tot leven brengen, maar waar ook in zekere zijn de waanzin naar voren komt. Een interpretatie van de werken van Jeroen Bosch dringt zich op… neen, het is niet een Walhalla maar doet meer denken aan een Welhella. Waarbij de hel gepaard gaat met geknars en gepiep. Neen het Stedelijk in Amsterdam blijft niet alleen boeien, maar trekt ook de nodige bezoekers. Verrassende tentoonstellingen, terwijl de overige zalen zich kenmerken door de vaste collectie. Waarbij opvallend is dat veel werken niet door glas worden beschermd, hetgeen een ander vermoeden laat rijzen. Het zou me niet verbazen wanneer de originele werken zich in een kluis bevinden en het meer dan uitstekende replica’s zijn die de argeloze bezoeker op een dwaalspoor brengen. Vincent van Gogh, Matisse, Malevich vallen te beroeren ofschoon het de bedoeling is dat dit niet plaatsvindt. Dan is een bezoek aan het FOAM eigenlijk een deceptie. De werken die daar tentoon worden gesteld spreken mij veel minder aan. En wanneer in de verklaring wordt aangegeven dat de zwart/wit werken gebaseerd op kleurrijke andermens werken zich kenmerken door bewerking die zij hebben ondergaan, gaat een groot deel van de bedoeling van deze kunstenaar aan mij voorbij. Geposeerd, in scene gezet, en geheel doordacht haalt het bij mij een verondersteld spookje onderuit. Vooral omdat de kunstenaar in zijn grote wijsheid heeft besloten om de grijstinten een belangrijke rol te laten spelen. Het stadsarchief besluit deze grauwe, troosteloze dag. En het zijn daar de werken van Jacob Olie, Breitner en Einsler die meer dan voldoende aandacht trekken. Foto’s rond het begin van de 20e eeuw. Je praat dan rond 1900. Armoede, de werkende klasse, de pracht en de praal van een enkele welgestelde, architectuur en werven die nog vele arbeiders van een schamel loon weten te voorzien, maakt niet alleen nostalgische gevoelens los, maar ook de onbewoonbaar verklaarde woningen in de Jordaan, films uit die tijd en dat gekleurd door het zwart/wit van toen… bijzonder de moeite waard!


img_6071


img_6073


img_6074


img_6075


img_6086


img_6087