Terug van Ver-DWALEN!

‘Irren ist menschlich’ waarbij de Nederlandse vertaling Ver-DWALEN IS MENSELIJK is gaan worden. Al eerder heb ik aan deze titel gerefereerd en nu ik dit boek weer in mijn handen heb weet ik ook weer dat het boek niet direct tot lezen uitnodigt. Er ontbreken plaatjes. En waar plaatjes ontbreken wordt alleen en uitsluitend een appel gedaan op ‘den menschelijken geest’. In 1978 op de Duitse markt verschenen met als subtitel: Lehrbuch der Psychiatrie/Psychotherapie. In februari 1983 verscheen de Nederlandse vertaling, uitgegeven door Stafleu. Een boek uit de vorige eeuw dus. Een boek wat op de achterflap de volgende kenmerken aangeeft: Waarom de titel Ver-DWALEN is menselijk”
De titel wil ons zeggen dat de mens in de psychiatrie/geestelijke gezondheidszorg juist in zijn problemen bijzonder menselijk naar voren komt. Juist hier blijkt dat ‘niets des mensen vreemd is’ en tegelijk dat zijn tegenstrijdigheden niet zonder meer oplosbaar zijn: zijn banaliteit en zijn originaliteit; zijn oppervlakkigheid en zijn diepten; zijn beperkingen door problemen en zijn vrijheid in zijn handelen; zijn mogelijkheid grenzen te overschrijden maar ook te verleggen; zijn huilen en lachen; zich verhullen en zich duidelijk uitspreken; zijn dwalen, zijn ver-dwalen en zijn hervinden. En, niet geheel onbelangrijk, er werd een verantwoording uitgesproken.
Wat beogen de auteurs met dit boek”
Kennisoverdracht, bijvoorbeeld voor hen die zich voorbereiden op enig examen. Ertoe bijdragen dat hulpverleners die in de psychiatrie/geestelijke gezondheidszorg werkzaam zijn hun werk ook kunnen doen met meer zelfreflectie, met meer begrip voor zichzelf en voor anderen, maar ook met meer voldoening en plezier. Pogen om psychiatrie en geestelijke gezondheidszorg ook toegankelijk te maken voor leken, patienten/clienten en hun naasten. Een bijdrage te leveren tot het uit de weg ruimen van nog bestaande tegenstellingen tussen psychiatrie en psychotherapie en tussen klinische psychiatrie en ambulante geestelijke gezondheidszorg als gescheiden zorgsystemen. Een bijdrage leveren tot de ontwikkeling van een basale professionele identiteit tijdens de opleiding van de arts-assistent tot psychiater, die hem in zijn latere loopbaan kan vrijwaren voor eenzijdigheid.
Voor de jaren tachtig van de vorige eeuw prachtige uitgangspunten. De klad zat er nog niet in maar zat er wel aan te komen. De terugkeer naar ‘de stad’, het verlaten van de Gestichten in de Duinen, de veronderstelde kleinschaligheid en het fenomeen van de ‘eigen verantwoordelijkheid’, de inzichten die uitzichten belemmerden, het idee van de eeuwig lerende mens en de verwardheid die met pillen te couperen was, geld dat beschikbaar was en niet werd opgesoupeerd aan triviale zaken en de zorg navenant, de idealen die wel iets van hun glans onderweg verloren en de eeuwwisseling die nakend was en de verwarde mens die met een InBewaringStelling dan wel een Rechterlijke Machtiging gedwongen werd opgenomen, het loslaten van het ‘bestwil-principe’ in relatie tot die ‘eigen verantwoordelijkheid’, het einde dat sommigen wisten te bespoedigen, de automutilaties en het boek met de titel dat ‘het konijn gilt’, de meervoudige persoonlijkheidsstoornissen, de borderline persoonlijkheidsstoornissen en alles wat zich, via de DSM nog meer liet diagnosticeren, over die tijd gaat dit boek. Waarin Sigmund nog niet die glansrol speelde als hij momenteel doet en verwarde mensen niet meer in een isoleer noch in een separeer werden behandeld (met de deur op slot!) maar in versterkte rustkamers alsnog achter de gesloten deuren van eten en drinken en een gesprek met behulp van een intercom te woord werden gestaan, waar, bij dreigende escalatie versterking in de nacht van de nachtdiensten werd gevraagd indien de aanwezige zwerfwachten een janboel inschatten, de politie om bijstand kon worden gevraagd, waarbij pistolen in een kluisje werden gedaan en tie-rips handboeien konden vervangen, in die tijd speelt dit boek. Kom daar nog eens om! En kijk niet vreemd op wanneer dit boek opduikt bij een antiquaire…