Tag: Carnaval

Maskerade/Rollenspel

Natuurlijk werd Laing in zijn tijd verguisd. Gelijktijdig werd hij ook de hemel in geprezen. Door radicalen wordt deze meeslepende criticus en vernieuwer van het psychiatrisch bestel geëerd als een revolutiefilosoof. Door het psychiatrisch establishment gelijktijdig verguisd. Laing gaat uit van het principe dat de ‘normale mens zich in een toestand van slaap, bewusteloosheid en vervreemding bevindt. De schizofreen is daarentegen een soort ontdekkingsreiziger door de innerlijke ruimte en tijd.’ Die reis wordt geremd en verwrongen door de ‘therapeutische’ aanpak: opname, psychofarmaca en andere etiketterende maatregelen.
Hij zegt dat voor degenen die bereidwillig zijn, of die door innerlijke verschrikkingen en wanhoop gedwongen worden zo’n gang door gekte te ondernemen, de mogelijkheid bestaat om aan het einde van een dergelijke reis herboren te worden in een geestelijk veel gezonder bestaan.
Laings denkbeeld dat geestelijk gestoorden het beste gediend kunnen zijn door ze te helpen om volslagen gek te worden, is een radicalere versie van zijn therapeutische principe.
Laing schreef zijn boek The Divided Self om meer inzicht te geven in mensen die voor velen volkomen onbegrijpelijk waren. Hij beschrijft daarin ook het ‘valse zelf’: een soort masker, bestaande uit voor de omgang bedoelde stereotiepe gedragingen en uitdrukkingen, een amalgaam van deel-zelven, die als camouflage dienen en niet de uitdrukking van iets bijzonder persoonlijks zijn. Hij zegt: “Men klampt er zich voornamelijk uit angst aan vast, het is een burcht waarin men gevangen zit. In de regressie kan men zijn ware zelf vinden.”
Ferry, die vroeger met D. in dezelfde household woonde, lag jaren in zijn bed temidden van zijn ontlasting. Hij was in zijn regressie tot in de baarmoeder teruggegaan. “Ik had me ingesponnen als een rups in zijn cocon, dat was mijn camouflage, niemand kon mij zien. Ik wilde me niet blootstellen aan de blikken van anderen. Ik was een amorfe massa geworden, niemand kon me meer als rups herkennen, ik had m’n vorm verloren. Pas jaren later heb ik me een weg naar buiten geknaagd vanuit het voorkeursplekje van mijzelf. Ik was toen nog een slappe zak maar ik heb mezelf opgeblazen en ben veel harder geworden. Toen kon ik eruit breken en ben ik weggegaan, maar ik bèn niets meer.”
Laing zei tegen Norman Mailer: “De uitdagendste stellingname voor mij is dat er in feite helemaal geen identiteit bestaat, de schijn ervan is een illusie. Er is geen wezen, geen persoon,geen zelf. Maar er is wel de schijn van een persoon in de vorm van een gedragspatroon. Je geest is geen entiteit maar deze vereenzelvigt zich met een deel van de verschijnselen die hij tegenkomt. Wij nemen aan, dat het onze ‘zelven’ zijn.”
Peter Mezan zegt over Laing in zijn Portret van een twintigste-eeuwse septicus: “Op één avond heb ik hem het hele gamma van menselijke emoties zien doorlopen, waarbij hij de ene verschillende persoonlijkheid na de andere aannam, zelfs van sekse veranderde en in elk daarvan scheen hij volledig zichzelf te zijn. Dat is een geweldige prestatie. Vanuit een bepaald gezichtspunt kan het ook volkomen krankzinnig zijn.”
De reden van dit schrijven” We staan weer aan de vooravond van het jaarlijkse groots verklede rollenspel, wat de mensheid kent. Gedragingen die, voor een aantal dagen maatgevend zijn, voor we ons weer in het keurslijf van alledag gaan wringen. De legitieme maskers waarachter wij een drietal dagen schuilgaan voor we ons weer schuilen achter die dagelijkse maskers en de rollen van het groteske dagelijkse rollenspel weer ten uitvoer brengen. Want schuil gaan we steeds. Hooguit dat we af en toe, in de illusie dat wij ons onbespied wanen, een enkele keer die ontdekking doen die Laing jaren geleden de mensheid voorhield: ‘besef dat wij allen niet alleen randgevallen, maar ook maskerdragers zijn. Dat het moment dat het masker valt, wij de ontdekking doen dat het spiegelbeeld dat wij zien, veel weg heeft van een ‘blote billen gezicht…’

 Veel plezier gewenst!