pseudo pathologie

Vooronderstelling.
‘De mens kan zichzelf observeren.’ Tot op zekere hoogte kennen wij onszelf. Over het algemeen voelen we ons ook thuis bij onszelf en hebben we geen problemen met de realiteit om ons heen. Als iemand zegt: “Zo ben ik nu eenmaal”,” dan zien we dat deze persoon zich bewust is van zijn eigen kunnen en eigen falen.
De mens ervaart zichzelf ook als een acterend wezen: we kunnen ons op een bepaalde manier voordoen, waarmee we beogen bij de ander een bepaald effect te sorteren. Het ene uiterste hiervan is dat we ons uitsloven en het andere is dat we ons niets van de ander aantrekken: daartussen zijn verschillende gradaties mogelijk. Hoewel we rekening houden met anderen, ervaren we onszelf ook als een vrij wezen dat zich door niemand hoeft te laten dwingen. In dit spanningsveld tussen ‘ik’ en ‘de wereld’ kunnen zich stoornissen voordoen. Betreft zo’n stoornis de beleving van de eigen persoon, dan spreekt men van depersonalisatie. Gaat het meer om de beleving van de ons omringende wereld en de realiteit, dan spreken we van derealisatie.


iGer.nl
Bij depersonalisatie voelt iemand zich vervreemd van zichzelf. Dit is vaak zeer beangstigend. De patiënt heeft het idee dat als hij naar zichzelf kijkt, hij eigenlijk naar een vreemde kijkt. Hij herkent zichzelf niet meer en kan dus ook niet meer op zichzelf vertrouwen, waardoor de meest fundamentele zekerheid wegvalt. Depersonalisatie komt zowel bij neurosen als bij psychosen voor. Ook zien we het nogal eens optreden bij mensen die verslaafd zijn aan drugs. Depersonalisatie kan zich echter ook bij gezonde mensen voordoen, namelijk bij ernstige vermoeidheid: hierbij kan tevens een daling van het bewustzijn in het spel zijn.


iGer.nl
Derealisatie
Derealisatie is vervreemding van de realiteit. De werkelijkheid wordt las niet echt ervaren. Alles lijkt zich af te spelen in een film of in een droom. Dikwijls wordt de omgeving beschreven als een decor en de mensen erin als marionetten. Derealisatie treedt vooral op bij een beginnende psychose, maar kan ook optreden bij oververmoeidheid.


iGer.nl
Sommige mensen beschouwen de wereld als een doedelzak. Andere mensen beschouwen zichzelf als een doedelzak. Weer anderen blazen gewoon. Op een pijpje en houden een zak onder hun arm vast. ‘Scotland the Brave.’ Wat spontaan naar boven komt. Wat wij in het verleden als uitsmijter gebruikten. Om het einde van een feest aan te kondigen. Veelal in het ochtendgloren. Dan ook kon het weleens gebeuren dat die doedelzak zich niet alleen in mijn hoofd voordeed, maar dat het realistische beeld van de dag door andersoortige invloeden in een ietwat ander perspectief geplaatst werd. Noem het de nawee”n van een vooronderstelde kater. Dat haalt het echter niet bij een Amentie.
Bij amentie bestaat er een gradueel schommelende bewustzijnsverlaging. Veelal gebeurt dit door een reactie van de hersenen op in het lichaam gevormde of externe stoffen, als bijvoorbeeld bij een dame in het kraambed. Dit kon leiden tot een kraambedpsychose. Het ene moment is de vrouw schijnbaar volkomen gezond, terwijl ze even later totaal in de war is. Dat in de war zijn heeft een eigenaardig karakter: kenmerkend is dat de vrouw wel alles herkent wat ze om zich heen ziet, maar dat ze het niet snapt. Ze weet wel wie er bij haar is, maar vraagt zich tegelijkertijd af wat hij of zij daar in vredesnaam doet. Vaak komen naast de amentie bij de vrouw ook allerlei andere symptomen voor, zoals wisselende en vluchtige parano”de gedachten, angst, enzovoort. Was in het verleden en mogelijke zwangerschapstoxicose mogelijk een belangrijke ‘trigger’, door verbeterde preventieve zorg komt deze toxicose nauwelijks meer voor. Echter niet helemaal, al lijkt de tegenwoordige vorm mede veroorzaakt te worden door een aantal psychische factoren.
De noemer van dit geheel valt te omschrijven als psychopathologische stoornissen.
Dit zijn stoornissen die zich in verschillende psychische functies kunnen voordoen. Als we over psychische functies spreken, moeten we niet uit het oog verliezen dat er altijd een samenhang is tussen de verschillende functies; daardoor zal een stoornis van een bepaalde functie ook heel vaak andere functiestoornissen met zich meebrengen. Om te kunnen begrijpen wat psychische functies zijn en wat voor veranderingen erin op kunnen treden, is het noodzakelijk te observeren. De mens is een reflecterend en een zelfreflecterend wezen. Daardoor is hij in staat waarnemingen te doen bij anderen, maar ook bij zichzelf: dan is inzicht in de psychopathologie onmisbaar.
Vele van deze stoornissen treden namelijk niet alleen bij psychiatrische patiënten op, maar ook bij over het algemeen normaal functionerende mensen. Soms is het nodig de stoornis te onderscheiden van iets dat normaal voorkomt en normaal lijkt, maar in wezen dan toch iets anders is.
‘The show must go on…’ Vaak kunnen wij de realiteit van de fantasie onderscheiden. In sommige gevallen loopt dit echter zo natuurlijk in elkaar over, dat wij met open mond in de valkuil van de ander kunnen storten. En wanneer, uiteindelijk, de waarheid boven water komt…
Gekwetst, geschokt, van vertrouwen naar wantrouwen, mooie woorden in kille bewoordingen, angst en eenzaamheid, pseudologica fantastica. Dan is er sprake van een kwalitatief geheugenverlies.
Een persoon verzint bewust bepaalde gebeurtenissen om een bepaalde reactie van de omgeving te krijgen. Een bekende kwalitatieve geheugenstoornis is het verschijnsel van d”j”-vu (waarbij iemand denkt iets al eerder gezien te hebben) of het verschijnsel van d”j”-v”cu (hierbij meent iemand iets al eerder te hebben meegemaakt). Hier zouden we ook kunnen spreken van een herinneringsillusie (een niet juiste interpretatie van een eerdere en/of actuele waarneming.


iGer.nl
Een wat bijzondere bijdrage. Want sinds een aantal dagen zijn mijn ogen weer eens wijd geopend. En sta ik gelijktijdig ook stil bij het leed van de ander: de armoe en de eenzame strijd die juist hem weer te wachten staan. Heel veel sterkte met het lijmen van de brokstukken tot mogelijk een wat zekerder ge heel!
En een gedicht” Na Sinterklaas nog even niet gezwicht…