Morgen… …… weer op!

Inburgeren. Uitburgeren. Ontburgeren.

Woorden die op een bepaald moment aan de tonen van een taal worden blootgesteld. De spreektaal halen, de plaatstaal worden, de krantentaal als gemeengoed kennen en hun recht ontlenen aan ‘de dikke van Dale.’ Burgertaal. Bargoens. Dialect. Onverstaanbaar uitgesproken kan het de ander in verwarring brengen. Wordt het geheel onbegrijpelijk. Zoals er zoveel dingen zijn die nog steeds onbegrepen blijven. En waar de waarde een bepaalde rol in speelt. Als monsters met en zonder waarde kunnen gaan verstoffen. Op een ander moment ietwat achteloos worden weggeworpen. En men weer overgaat tot de waan van alledag.

Bijvoorbeeld tot een uitburgeringscontract voor psychiatrische patiënt. In 2008 werden er twee patiënten geholpen met zelfdoding. Tussen 2002 en 2007 geen een. Dat kwam de stijging van treinsu”cides ten goede. Vorig jaar wierpen zich 185 mensen voor de trein, het jaar daarvoor waren het er 170.
Het lijkt erop dat de geesten in de geestelijke gezondheidszorg rijp zijn voor hulp bij zelfdoding aan psychiatrische patiënten.

Het is 1991. Ik ben bezig met een opleiding op eerste graads niveau. In Utrecht. En ik probeer een stuk te schrijven omtrent hulp bij zelfdoding in een psychiatrische setting.
De titel: ‘Tussen Scylla en Charybdis.’

Het wordt afgekeurd. In tweede instantie, met alle vormen van hulp. Goedgekeurd. Ik kan er punten mee verwerven, maar laat dat zitten. Want ik had mij vergist. In te vinden literatuur.
Er werd verwacht dat ik een stuk zou schrijven op (semi-) wetenschappelijk niveau. Aan dat niveau kan ik niet tippen.
Wist ik veel dat je juist dan op zoek dient te gaan naar twee uitersten. Dat je die twee uitersten grondig ontleed, fileert, analyseert en dan nog eens onder het lamplicht houdt”! Ik ging ook toen liever voor mijn eigen dansje en voelde mij geroepen om mijn eigen polonaise in te zetten.

Ik dacht dat ik een paar handen op mijn schouders voelde…

Nu is het 2009. Er wordt op een symposium in Haarlem gelegenheid geboden om dit beladen onderwerp op de agenda te krijgen. Maar dat zal momenteel, politiek gezien, mogelijk minder gevoelig liggen. De crisis, weet JU wel. Ook daar kun je velerlei vervelende dan wel lastige zaken aan ‘ophangen….’

Humanistisch Verbond Haarlemmerland en de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillig Leveneinde (NVVE) trekken gezamenlijk op en weten een zaal vol psychiaters, verpleegkundigen, mensen van cli”ntenraden uit de GGZ, familieleden van mensen die zelfmoord hebben gepleegd, een overlevende die op de rand van de afgrond toch geen zelfmoord durfde te plegen en weer uit zijn depressie kwam en een treinmachinist te boeien. Tenminste, dat maak ik op. Zoals voorheen de dwangbuis ook beperkingen met zich meebracht.

Psychiater Johan Huisman, tevens bestuurslid van de NVVE, was in 2008 betrokken bij twee zelfdodingen. Allebei vrouwen van boven de zestig jaar die waren uitbehandeld. De een dreigde van een hoog gebouw te springen, de ander wilde zich su”cideren voor de trein. Huisman was blij dat deze vrouwen wel geholpen konden worden om menswaardig te sterven bij hun naasten.

Het drankje moesten ze zelf opdrinken, precies zoals dat in de richtlijn voor psychiaters staat. “Want de patiënt moet tot het laatst over zijn leven kunnen beschikken”, aldus Huisman.

Huisman. Te Huisman. Exit. Thuisman. En als er dan geen thuis meer is” Geen tehuis zich openstelt” En de dood weer doodgewoon moet zijn, zoals de zaal vond” Erover praten is voor de meesten al genoeg. Slechts een heel klein deel voert het ook echt uit.

De uitsmijter kwam van de Hoogleraar neurobiologie Dick Swaab:
‘waarom bieden we niet iedereen die dood wil een uitburgerings-contract aan”‘
Met als uitzicht: de pil van Drion! Dan hoef je de film ‘Soilent Green’ ook niet meer te zien!

Haarlem. Provinciehoofdstad. Omgeven door geestgronden.
De Geestgronden, voorheen Vogelenzang. Dr. Frank van Ree.
Was dat niet de man…”! Ja, dat was die man.
Geen athe”st maar agnost. Ook hij hield lezingen.
Voerde ook pleidooien. Had de tijd nog niet mee.
En mogelijk de omstandigheid tegen, want Vogelenzang kende een bepaalde signatuur. Het Pest en Dolhuys.
Een museum om gekte te verbeelden. Daar is over nagedacht.

En daar wordt nu over geschreven. Jacques Sens was treinmachinist. Hij belandde zelf op een gesloten afdeling, nadat hij eerst zes mensen tegen zijn trein uiteen had zien spatten. Van het smartengeld dat hij van zijn oude werkgever – de Nederlandse Spoorwegen – kreeg, schreef hij het boek ‘De Dood Als Erfenis.’ Het boek gaat over zijn ervaringen.

Hij deelt het boek her en der uit want verkopen doet het niet erg, vertelt hij. Tegenwoordig is Sens kunstenaar.

Huisman. Sens. Sensitivity-trainingen. Empathie tot op zekere hoogte. En als mensen dan die hoogte zoeken worden ze tegengehouden. Of springt vrouw vriend dood. Zoals die man in China. Zij sprong, na een ruzie van de zevende verdieping om zelfmoord te plegen en belandde op haar vriend die haar met uitgestrekte armen probeerde op te vangen. Ligt nu zwaargewond in een ziekenhuis, maar niet in levensgevaar…

En die andere ‘one-liner’: Vrouw valt op auto, man op uiterlijk.
Cardiff: Vrouwen vinden mannen in dure auto’s aantrekkelijker.
Mannen kijken naar het uiterlijk van de bestuurster.
Daarbij telt het gezicht en het figuur van de vrouw:
“”n van de meest aantrekkelijke automobielen is en blijft voor mij de AC Cobra:
als je die goed aanschouwt blijf je levenslang beschouwen!

Alles is relatief. Iedere voorkant kent een zijkant laat staan een achterkant en als je tijd over hebt: kijk eens om je heen in plaats van weer een portie navel te gaan staren!

TIJDING

Te lang stond ik stil
en liet de tijd
de keuze

Nu de keuze is gemaakt
staat de tijd stil

waar
ben ik
gebleven.

LEVEN
op een planeet
de eeuwigheid
aanschouwend
vernietigt
de nieuwe dag
het eeuwig
leven.

MARMER

Eenzaam is hij, zijn verdriet
trotserend, koestert hij zijn
koude hart, de kilte versteent
zijn broze huid, marmer
dat het beeld versterkt.

Morgen maar weer!
Met de woorden van die andere Sonja: …… weer op!