Lot

20091220-1261347590N2210mus1611

KIJK VOORAL ACHTEROM

Hoe zou uw leven eruitzien als u bepaalde dingen niet had gedaan” Hoe zou de wereld eruitzien als u
bepaalde dingen niet had gedaan” En hoe zinvol is het om dit soort vragen te stellen” Afgaande op de
heersende opvatting onder het grote publiek maar ook onder psychologen en psychiaters luidt het
antwoord: weinig zinvol of sterker nog, gewoon nutteloos. Zowel voor ons zelf als voor anderen.
Maar klopt dat ook” Is het werkelijk nutteloos om een bepaalde loop van gebeurtenissen nog eens
terug te lopen en de vraag te stellen wat er mogelijk of waarschijnlijk anders was gegaan als we ons
anders hadden gedragen”
In het christelijke deel van de wereld lijkt op dit punt nog altijd een sterke invloed merkbaar van het
beroemde bijbelverhaal over Lot, neef van Abraham en woonachtig in Sodom. Lot krijgt op een dag
van engelen het advies om met zijn vrouw en twee dochters Sodom te ontvluchten omdat God besloten
heeft de verderfelijke stad te vernietigen. De engelen zeggen hen om tijdens hun vlucht uit de stad
vooral niet achterom te kijken. Maar Lot’s vrouw kan zich op een gegeven moment niet bedwingen.
Ze kijkt om en verandert in een zoutpilaar.
In de loop der eeuwen is dit verhaal op verschillende manieren uitgelegd. E”n daarvan is dat
nieuwsgierigheid een ondeugd is en vroeg of laat bestraft wordt. Een andere is dat terwijl God de
familie Lot een toekomst bood, de vrouw toch te zeer naar het verleden keek, waardoor haar leven
en ontwikkeling tot stilstand kwam. Een derde uitleg is dat de vrouw in haar hart Sodom niet kon
of wilde opgeven, aangetrokken als ze zich voelde tot de verderfelijkheden en uitspattingen die er
plaatsvonden. Maar zoals voor alle verhalen geldt ook hier dat de optie die het verhaal niet noemt
minstens zo belangrijk is als de vertelde optie.

Wat Lot’s vrouw niet deed en wat op de keper beschouwd de meest volwassen, meest wijze optie
zou zijn geweest, was op haar vlucht op een bepaald moment stilstaan bij deze vraag: ‘wat hebben
wij, en vooral wat heb ik gedaan waardoor deze ramp zich heeft kunnen voltrekken”‘ Juist door na
te laten zichzelf te onderzoeken, zichzelf kritisch onder de loep te nemen voor wat betreft haar
gedrag in het verleden, roept de vrouw een ramp over haar gezin en zichzelf af. Zoals iedere vrouw,
iedere man, iedere moeder, iedere vader die zelfonderzoek of zelfkritiek uit de weg gaat, vroeg of
laat een ramp voor een relatie of een gezin betekent.
Zonder zelfonderzoek of zelfkritiek komt onze persoonlijke ontwikkeling tot stilstand, worden we
onbeweeglijk, onbe”nvloedbaar voor anderen, sterven relaties.
Want we bestaan slechts zolang we ons ontwikkelen. Wie zichzelf niet ontwikkelt, vernietigt zichzelf.
En vernietigt de relaties waar-ie deel van uitmaakt.
Alleen als we anderen, onze partner, kinderen, familie, vrienden onder ogen kunnen komen met dingen
te zeggen als: ‘Ik begrijp nu dat als ik dat niet gedaan had het niet verkeerd had hoeven gaan tussen
ons…’ is opnieuw beweging, opnieuw ontwikkeling in een relatie mogelijk. Het is geen garantie voor
die ontwikkeling, maar het is er wel een voorwaarde voor.

Het gaat hier om heel iets anders dan het maken van excuses. Excuses, van het Latijnse ex = uit en
causa = zaak of kwestie, zijn doorgaans bedoeld om ons ergens uit te redden, een beschuldiging of
verwijt onschadelijk te maken. Bij zelfonderzoek gaat het juist om vast te stellen wat we wel aan
ons zelf te wijten hebben. Daarvoor m”eten we achterom kijken.

Om ons zelf te zien zoals we waren en niet meer willen zijn.

Rene Diekstra, Alkmaarsche Courant, ma 29-12-2008.

20091220-1261348504N2210scheringaspanbroekl1607

Daarnaast:

‘het verleden is een explosief, en als de splinters eenmaal in je zitten, zullen ze zich altijd,
altijd naar het oppervlak werken.’

Een jaar geleden dat ik mij wat meer in de geleende tijd ben gaan verdiepen. En ik kan niet zeggen
dat ik dit altijd met een gepast gebaar heb toegepast. Want een deel van mijn geheel bestaat er
simpelweg uit dat een proces van jaren zich niet direct laat ombuigen. Dat de schulp van een zeker
verleden het niet altijd mogelijk maakt de schulp in te gaan ruilen. En dat sommige karaktertrekken
niet veel meer zijn dan de persoonlijkheid die zich ofwel onderhuids danwel bovenhuids kan gaan
manifesteren. Wat nog wel eens tot opmerkingen leidt. Of waarvan de vraag naar de verandering
niet meer blijft dan de vraag. En ik het antwoord schuldig blijf. Probeer te omzeilen.
Excuses gebruik om iets van mijn onzekerheid kenbaar te gaan maken. Of stomweg omdat er
weinig gewas is waarachter ik me zou kunnen verbergen. En dan kom je op dat ongerijmde pad
een artikel van Diekstra tegen. Voor een tweede keer. En dan hoef ik daar niet lang over te talmen:
nog eens onder de aandacht van mezelf brengen en hopen dat door deze aandacht de ander ook weer
op gedachten kan worden gebracht. Niet zozeer om weer eens met dat vingertje te gaan wijzen maar
ook meer in de richting van de vraag waar december zich uitstekend voor leent: een terugblik en
een voorzichtig vooruitkijken. Een stand op de plaats, een rust in een wereld die zich in het wit
heeft gehuld. Voetstappen die worden gedempt. En de stilte die andere tonen naar voren brengt.
Andere toonaarden, waarbij juist de aarde aan de blik wordt onttrokken.

‘Om onszelf te zien zoals we waren en niet meer willen zijn.’

Ook dat staat hier zo mooi. Ook dat staat eigenlijk in het verlengde van de woorden van Mo Hayder
zoals zij deze voorhoudt in het boek Tokyo. Onderhuidse splinters op weg naar de bewoonde wereld
en kijken zoals je ooit was. En daar dan weer die openbaring: het ‘niet meer willen zijn.’ Dat vraagt,
naast verandering, om een zekere tol. Een tol die hoe dan ook betaalt zal moeten worden.
Een tol ook die een deel van het gewicht van deze woorden is gaan bepalen.
De hersens die kraken en de gedachten die stromen. Juist in deze dagen. Dagen van overweging.
Dagen van herinnering. Dagen waarin de balans in zekere zin kan worden opgemaakt.
Ik wens JU wijsheid en geniet van JUW sterkte!