Gebroken ketting /Schakels

Door 26 augustus 2012

… want Gre speelde toneel. Deed dit veelal met verve. In alle variaties die zich konden voordoen. En dat waren er vele. Waar Gert zijn besognes omtrent het decor wist te etaleren, stond Gre op de planken. ‘Voldaan huiswaarts’ is de titel van het boek. Uitgegeven door de Toneelvereniging “Eendracht Maakt Macht’. Ter gelegenheid van 100 jaar toneel in ’t Zand. En dan wordt het opeens 1972. De naam An Molenaar-Bregman is dan al een aantal keren gepasseerd. In ‘Zachtjes met de deuren’ maakt een andere Bregman haar opwachting. Moeder, een personage vertolkt door Gre Kramer-Bregman. Daarnaast vallen de initialen ven een zekere M.L. op. Het kan haast niet anders dan… Maarten Leegwater, de man met een ongebreideld aantekeningenboekje. Want Maarten gaat, en Maarten ziet en Maarten doet… wat anderen vaak nalaten. Maarten maakt werk van het toneel, naast zijn vaste bron van inkomen als journalist. Maarten is dan ook een bevlogen man die anderen weet te inspireren…

Gre haar naam komt dan veelvuldig aan bod. Het heeft er veel van dat een stuk van E.M.M. Bijna niet meer zonder een Bregman kan plaatsvinden. Het is dan ook 1973 dat Teunke Hauer de regie voor deze toneelvereniging in handen krijgt. De plaatselijke recensent (M.L.) is juichend omtrent het stuk “Mijn zoons”, welke op eerste paasdag, 23 april 1973 op de planken van ‘De Jonge Prins’ naar voren wordt gebracht. Letterlijk over het voetlicht wordt gebracht. En het zijn dit keer de beide Bregvrouwen die de naam Bregman weer naar voren brengen. Naast namen als Adam Landman, Ida van Klink, Piet Broersen naast de naam van Gerda Kramer. Gerda Kramer?! Jawel, de dochter van…

Dan wordt het 1980. Heet het stuk ‘Geld te geef’ en is de regisseur Jan Krijgsman. Wordt met name Gert Kramer genoemd als de man die bedacht heeft dat er, aan het einde van het stuk, geld uit de lucht komt vallen. Gert had namelijk aan het plafond enkele kleine plankjes bevestigd welke met een ruk aan een touwtje kantelden waardoor stapeltjes geld naar beneden vielen. Een kleine rol met een hilarische uitwerking. Wordt er gesproken over een vijftal debutanten, te weten Laus Schilder, Lisette Ros, Arie Tamis,Ton Hoogeboom en kom ik ook mijn naam tegen. In 1981 ‘De Meid’ van Herman Heijermans. Ook nu mag ik met Gre spelen. ‘Je kunt het toch niet meenemen’ in 1982. Dit keer onder de regie van Joop Zoet. En ook nu weer mag ik, onder anderen, met Gre spelen. ‘De muizeval’ in 1983 en ‘Schat, ik ben er hoor’, zal in dezelfde periode spelen dat ‘Samen’, het gezelschap dat door Maarten Leegwater in het ‘leven’ is geroepen, met ‘Betje Regeert’ in heel de provincie Noord-Holland en daarbuiten optredens verzorgd. Met een oude ‘bus’ van de Nederlandse Wolfederatie wordt door Gert van hot naar her gereden, en mag ook ik mijn twee zinnen in dit stuk debiteren…

Dan komt het jaar waarin ‘De Nieuwe Tooneelvereniging’ het levenslicht ziet. Ook dit keer is M.L. de grote inspirator. En ook dit keer had ik het genoegen met Gre op de planken te mogen staan. Tot een zeker moment. Het moment waarop zij besloot de rol van souffleuse op zich te nemen. In het laatste stuk ‘Schakels’ onder regie van Jan Hoedjes, dat onder de auspicien van ‘De Nieuwe Tooneelvereniging’ in het Scagontheater werd opgevoerd. Ik praat dan over 2006/2007. Relatief nog kort geleden.

Vandaag heb ik, in de beslotenheid van haar huis, afscheid van haar mogen nemen. Gre, in een heel andere rol dan de rollen die zij ooit van een totaal andere inhoud wist te voorzien. En het zijn dan ook woorden van Adam Landman, geschreven onder de titel van ‘Epiloog van een acteur’ op de achterkant van het boekwerk ‘Voldaan huiswaarts’ die ik, zonder last dan wel ruggespraak, nog aan Gre zou willen weiden.

Een tonelist, naad’rend de dood, / Sprak, voor hij zijn ogen sloot, / Zijn laatste theatrale woorden: / “Publiek, ‘k had u willen vermoorden. / U bracht mij altijd grote angst / In ’t licht was ik voor u het bangst / Ik zoemde daarin rond,gelijk een mug. / Vloog er uit, maar moest weer terug / U zat in het donker stil te loeren /Om straks het vonnis te volvoeren / Voor ’t laatste licht zou zijn uitgegaan / Wist ik, was ’t met mij gedaan. / Bij ’t slot, onder luid hoongelach / Zou u mij vermorzelen, met een slag. / Ik hoopte dan alleen nog wel / Wat stuip te trekken, als laatste spel.” //

De dood,die deze woorden hoorde / Dacht: “Ik die tonelist vermoorden?” / “Als ik denk hem te hebben gekeeld / Blijkt achteraf ’t was slechts gespeeld / De dood is niets voor een tonelist / Want nog voordat hij is gekist / Waart spelend rond alweer zijn geest / De dood is voor zo’n mens een feest / Naar wie hij ook gaat, God of de sater / Voor hem is doodgaan slechts THEATER”.

Gre, hartstikke bedankt!

Tags: , , ,

Dit bericht was geplaatst op zondag, 26 augustus 2012 om 22:18 en opgeslagen in Overigen. Je kunt reacties op deze vermelding volgen via RSS 2.0 feed. Je kunt een reactie achterlaten, of trackback vanaf je eigen site.

Laat een reactie achter

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.