Ergens in nergens

Soms ben je ergens en een volgend moment nergens. Waarbij nergens veelal in figuurlijke zin wordt gebezigd. Want ergens niet zijn is bij leven onmogelijk; in de dood rusten wij geregeld in het nergens. Waarbij nergens slaat op de niet zichtbare herinneringen die anderen kunnen koesteren. Dus als ik stel dat we dan nergens verkeren, is voor een ander deel onjuist. En gaat het niet geregeld in het leven over de vraag wat juist is” Of wat de waarheid kan zijn” Of wat als onwaarheid dan wel als leugen door het leven gaat” Of wat er om de een of andere reden voor door moet gaan” Of juist niet voor door moet gaan” Vragen. In zekere zin stomme vragen, waar hooguit een stom antwoord op kan volgen. Nu weet ik wel dat de niet gestelde vraag de stomste vraag is die een mens kan stellen, maar niet gevraagd geeft ook geen duidelijkheid. En met die duidelijkheid wil ik vandaag wat gaan stoeien. Aan de hand van een drieluik. Een drieluik van de hand van Pauline Bakker. Een triptiek welke zich bevindt in de Alkmaarse Grote Sint Laurenskerk. Of, voor mensen die de Nederlandse taal niet machtig zijn, The triptych of the Grote Sint Laurenskerk, Alkmaar.
Ooit heeft Maarten van Heemskerk een altaarstuk voor het hoogaltaar voor deze kerk geschilderd. Een drieluik van ongeveer 5.70 meter hoog en in geopende toestand bijna 8 meter breed. Tijdens de beeldenstorm in 1566 liep het schilderij wonderwel geen schade op. Na de reformatie werd het schilderij in 1581 verkocht aan een particulier die het waarschijnlijk heeft doorverkocht aan de Zweedse koning. De koning schonk het in 1582 aan de dom te Linkoping. Daar hangt het nog steeds. In 1996 kwam het altaarstuk terug naar Alkmaar. Kees Bolten realiseerde in dat jaar een uniek project: het digitaal kopieren via internet van het altaarstuk vanuit Linkoping naar de Laurenskerk in Alkmaar. Honderden mensen waren getuige van het opnieuw ontstaan van het altaarstuk op een frame dat zo exact mogelijk het origineel benaderde. Bolten had niet de bedoeling gehad om het nieuwe altaarstuk jaren lang in de kerk te laten hangen. De kwaliteit van de gebruikte verf liet dit ook niet toe. In 2002 stond er een artikel in de Alkmaarsche Courant over het altaarstuk. Er werd geklaagd over het verval van kleuren. Het rood ging steeds meer domineren. Dit artikel was voor de kunstenares Pauline Bakker aanleiding om na te gaan denken over een eigentijds drieluik.


IMG_0446
En dat is haar wonderbaarlijk goed gelukt! Dat kan ik je met de hand op mijn hart verzekeren! Hetgeen ik dan ook bij deze van harte doe. Want sta je een keer voor dit triptiek, dan blijft het mij nog steeds verbazen. Door afbeelding en kleurgebruik. Door het verhaal wat zij heeft weten te koppelen aan het huidige gebruik van de kerk, en de kleuren die zowel de tijd als de omstandigheid weten te verhalen. In open toestand is daar het verhaal van de Victorie. Middeleeuwen en de Franse overheersing spelen een wezenlijk rol. Zelfs het graven van het Noord-Hollands kanaal en de omstandigheden waaronder dit kanaal met de hand en kruiwagens alsmede die erbarmelijke omstandigheden heeft zij treffend weten neer te zetten. Te verbeelden. Het is ook die beeldtaal die mij zo aanspreekt.
Maar wat ik tot op heden nog niet mocht aanschouwen is het drieluik in gesloten toestand. Dus grijp ik voor het gemak terug op het werk dat, met muziek van wijlen Simeon ten Holt, als DVD aan dit boekwerk is toegevoegd. Want het is een werkje. Een meesterwerk-je in die zin dat ik me nog steeds daar aan kan vergapen. En dat is ook een beetje de geest waarin ik dit betoog heb willen gieten. Je bent ergens en in dat zelfde moment verblijf je even in het nergens…


IMG_1350