eenzame euthanasie

Het is eenzaam… aan de top. Het kan ook eenzaam zijn… in het dal. Het is eenzaam… in de put.

Het is eenzaam… onderweg. Het is eenzaam… in het huis. Het is eenzaam… alleen in je eentje.

Soms kan het goed zijn dat iemand die eenzaamheid weet te delen. Soms ben je beter af alleen.


iGer.nl
‘Wanneer en hoe je sterft blijft een groot mysterie.’ In ‘De goede dood’ spelen Ruud Benard en Jan Slijkerman twee broers. Namen die voor mij als muziek in de oren klinken. Want met beiden heb ik het bijzondere genoegen gehad samen te mogen spelen. In de, helaas, te vroeg overleden Heijermanscyclus. Het onderwerp liegt er dit keer niet om: euthanasie. Bernard Keller (die Ruud Benard vertolkt) kiest voor euthanasie omdat hij lijdt aan terminale longkanker. Zijn geliefde en zijn broer (Jan Slijkerman) hebben hier grote moeite mee. Dit heeft ertoe geleid dat zij, onder de paraplu van Pluusj, deze voorstelling op hun repertoir hebben genomen. En, wat hoogst ongebruikelijk is voor de beide heren, dat zij de casting dit keer zelf hebben gedaan. Ik heb ze zien spelen. Ik heb met ze mogen spelen. Weliswaar in een bijrol, maar dan nog. Lof niet alleen voor Ruud en Jan, maar zeer zeker ook voor Jos de Kock die zij hebben weten te ‘strikken.’ Naast het feit dat het onderwerp een vorstelijke beladenheid kent, stelt Jan dat er wel gelachen kan worden. En dat brengt mij op het belang van humor. Humor is, in heel veel gevallen een soort van tovermiddel. Zwartgalligheid, en de sprankeling van de lach, kunnen hartstochtelijk hand in hand naar voren komen. Althans, dat stel ik me voor. Het mag niet ontaarden in een ‘tragikomisch stuk’, stelt Jan Slijkerman verder. En lachen kunnen beiden. Spelen nog veel meer. Gaan ze op tournee. Op 27, 28 en 29 november en 1 december in het Scagon Theater (0224-297119) in Schagen. Op 9 en 10 december (Provadja) in Alkmaar (072-5202022), 7 en 8 januari in (De Engelenbak) Amsterdam en 14 januari in (Het Pakhuis) Hoorn. Op voorhand zeer de moeite waard!


iGer.nl
Voor wie gezond is, kan het senium (de periode na het 65ste jaar) een tijd van geestelijke bloei zijn, een ‘Indian summer.’ Veel wordt minder heftig beleefd dan in de jeugd, maar zeker niet minder intens. En die ‘Indian summer’ kan lang duren. Voor iemand die een redelijk hoge leeftijd bereikt, duurt deze levensperiode niet veel korter dan de jeugd. In veel culturen worden oude mensen hoog gewaardeerd en hebben ze een belangrijke positie. Bij ons echter worden ze ondergewaardeerd en tellen ze meestal helemaal niet meer mee. We zien de ouderdom als een tijd van aftakeling en ellende. De oudere mens wordt dikwijls afgebeeld als een sukkel die zich met behulp van een stok langzaam voortbeweegt.


iGer.nl
Ouderen wonen op een afkalvend eiland. Ze verliezen de contacten van het werk, de kinderen gaan hun eigen weg en vrienden en familieleden worden minder mobiel, zodat ze niet meer kunnen komen, of ze overlijden. Oud worden betekent afscheid nemen. Oud worden betekent ook eenzamer worden. Vereenzaming die in de hand gewerkt wordt door achteruitgang van het gezichtsvermogen en het gehoor, waardoor het contact wordt bemoeilijkt en het verkrijgen van informatie wordt belemmerd. Wie het niet goed treft, raakt dus gemakkelijk in een isolement. Hierdoor kunnen depressies en parano”de psychosen eerder optreden. Inderdaad komen die allebei vaal bij bejaarden voor en dikwijls staan ze duidelijk in verband met de situatie. Psychische stoornissen bij bejaarden worden echter ook gekleurd door een aantal mentale veranderingen, die zich op deze leeftijd dikwijls manifesteren.
Ouderen worden ‘conservatief’, en ze hebben daar groot gelijk in. Immers, als iemand iets goed kan en hij beseft dat de tijd eenvoudig te kort is om op een nieuwe manier evenveel routine op te doen, dan zou hij niet goed wijs zijn als hij ging veranderen. Toch zit daar een andere kant aan. De belangstelling voor nieuwe dingen neemt bij ouderen dikwijls op een verbazingwekkende manier af. Hun wereldje wordt dus steeds kleiner. Dit geldt niet alleen voor zakelijke informatie, het gaat evenzeer op voor het wel en wee van mensen die hen dierbaar zijn. Ze kijken van weinig meer op en raken van weinig meer ondersteboven. Ze ervaren de buitenwereld dan als vreemd en misschien wel als vijandig. Edoch, dit is geen karakteristiek van de ouderen, maar meer om een idee te geven van de risico’s waar bejaarden aan blootstaan.
Euthanasie en eenzaamheid. ‘You only live twice’, stelde ooit Ian Fleming en gaf dit als titel mee aan zijn boek. ‘Je komt er alleen op en gaat er, in veel gevallen, alleen van af.’ Alleen deze titel leent zich niet zozeer voor een boek. Of het zouden hele kleine lettertjes moeten zijn. Dan nog is de vraag of deze titel wel pakkend, uitnodigend, uitdagend dan wel prikkelend genoeg is.


iGer.nl
‘Eenzaam, maar niet alleen’, de titel van de biografie van Koningin Wilhelmina. ‘Alleen, maar niet eenzaam’, zou de tegenhanger kunnen zijn. ‘De goede dood’, de titel van het stuk dat ‘Pluusj’ ten tonele voert. Gaat voeren. Om reden dat dit stuk in de professionele uitvoering van Wannie de Wijn in 2007 zoveel indruk heeft gemaakt. De lach en de mogelijke traan. De overdenking. En ik voel me vandaag ‘stichtelijk’ genoeg om de aandacht hierop te vestigen. Al was het slechts om de plaatjes die aan deze bijdrage gekoppeld zijn, in een onbepaald kader te kunnen verantwoorden…
huilt niet, verder
lacht niet, dichter
denkt niet, verder
voelt niet, dichter
weest niet, verder
komt niet, dichter
doet niet, verder
laat niet, dichter
gedacht ” gedicht


iGer.nl